Tỷ giá hối đoái là gì? Ý nghĩa và cách tính tỷ giá hối đoái

18 Phút
Cập nhật 04/07/2023 06:25
Nhóm Mitrade


Tỷ giá hối đoái là một khái niệm quan trọng trong lĩnh vực tài chính và kinh tế quốc tế. Ý nghĩa của tỷ giá hối đoái không chỉ nằm ở việc đo lường giá trị của một đơn vị tiền tệ so với đơn vị khác, mà còn phản ánh sự biến động của nền kinh tế, chính sách tiền tệ và tình hình thị trường quốc tế. Tỷ giá hối đoái cũng đóng vai trò quan trọng trong dự báo và quản lý rủi ro tài chính.


Tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đến nhiều hoạt động kinh tế, như xuất nhập khẩu, du lịch, đầu tư, chuyển tiền... Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ý nghĩa và cách tính tỷ giá hối đoái, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến nó.


1. Tỷ giá hối đoái là gì

Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ quy đổi giữa hai loại tiền tệ khác nhau. Tỷ giá hối đoái thể hiện giá trị tương đối của một loại tiền tệ so với loại tiền tệ khác trên thị trường quốc tế. Tỷ giá hối đoái có thể biến động theo nhu cầu và cung cấp của các loại tiền tệ, cũng như các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội của các quốc gia sử dụng chúng. 


Ví dụ, nếu tỷ giá hối đoái giữa đồng Việt Nam (VND) và đô la Mỹ (USD) là 23.000 VND/USD, điều đó có nghĩa là với 23.000 VND, bạn có thể mua được 1 USD, hoặc với 1 USD, bạn có thể bán được 23.000 VND.


2. Quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các cặp tiền tệ Forex

Các cặp tiền tệ Forex là những cặp tiền tệ được giao dịch trên thị trường ngoại hối, nơi các nhà đầu tư mua và bán các loại tiền tệ khác nhau để kiếm lợi nhuận. Quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và các cặp tiền tệ Forex là phức tạp và ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau nhau. Một số quy tắc cơ bản về quan hệ này là:


  • Khi tỷ giá hối đoái của một cặp tiền tệ tăng, nghĩa là đồng tiền cơ sở (tiền tệ được liệt kê đầu tiên) mạnh lên so với đồng tiền trích dẫn (tiền tệ được liệt kê thứ hai). Ngược lại, khi tỷ giá hối đoái của một cặp tiền tệ giảm, nghĩa là đồng tiền cơ sở yếu đi so với đồng tiền trích dẫn.


  • Khi một quốc gia có kinh tế mạnh mẽ, lạm phát thấp, lãi suất cao và ổn định chính trị, đồng tiền của quốc gia đó có xu hướng được đánh giá cao so với các đồng tiền khác. Ngược lại, khi một quốc gia có kinh tế yếu kém, lạm phát cao, lãi suất thấp và bất ổn chính trị, đồng tiền của quốc gia đó có xu hướng bị đánh giá thấp so với các đồng tiền khác.


  • Khi có sự biến động lớn trên thị trường ngoại hối, các nhà đầu tư thường tìm kiếm các nơi trú ẩn an toàn để bảo vệ vốn của họ. Các nơi trú ẩn an toàn là những loại tiền tệ có uy tín cao, ít bị ảnh hưởng bởi các sự kiện thế giới và có lợi suất thực cao. Một số ví dụ về các nơi trú ẩn an toàn là đô la Mỹ (USD), yên Nhật (JPY), franc Thụy Sĩ (CHF) và euro (EUR).


3. Cách tính tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái có thể được xác định bằng nhiều cách khác nhau, nhưng hai phương pháp phổ biến nhất là tỷ giá hối đoái trực tiếp và tỷ giá hối đoái gián tiếp.


Tỷ giá hối đoái trực tiếp là số lượng tiền tệ nước ngoài cần thiết để mua một đơn vị tiền tệ nội tệ. Ví dụ, nếu tỷ giá hối đoái trực tiếp của Dollar Úc (AUD) so với đô la Mỹ (USD)  là 0,67 USD/AUD, điều đó có nghĩa là bạn cần 0,67 USD để mua 1 AUD.


Tỷ giá hối đoái trực tiếp = Số lượng ngoại tệ / Số lượng nội tệ


Tỷ giá hối đoái gián tiếp là số lượng tiền tệ nội tệ cần thiết để mua một đơn vị tiền tệ nước ngoài. Ví dụ, nếu tỷ giá hối đoái gián tiếp của AUD so với USD là 1.5 AUD/USD, điều đó có nghĩa là bạn cần1.5 AUD để mua 1 USD.


Tỷ giá hối đoái gián tiếp = Số lượng nội tệ/ Số lượng ngoại tệ


Tỷ giá hối đoái trực tiếp và gián tiếp có thể được chuyển đổi qua lại bằng cách lấy nghịch đảo của nhau. Công thức tính tỷ giá trực tiếp và tỷ giá gián tiếp như sau:


Tỷ giá trực tiếp = 1 / Tỷ giá gián tiếp

Tỷ giá gián tiếp = 1 / Tỷ giá trực tiếp


 Ví dụ, nếu tỷ giá hối đoái trực tiếp của AUD so với USD là 1.5 AUD/USD, thì tỷ giá hối đoái gián tiếp của AUD so với USD sẽ là 1/1.5 = 0,67 USD/AUD.


Tỷ giá hối đoái có thể biến động theo thời gian do nhiều yếu tố như cung và cầu, chính sách kinh tế, lạm phát, lãi suất và các sự kiện chính trị. Tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh quốc tế, du lịch, giao dịch tài chính và mức sống của người dân.


4. Cách phân loại tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau, tùy thuộc vào các tiêu chí như: cơ chế thiết lập, tính linh hoạt, thời gian tham chiếu và số lượng tiền tệ tham gia. Cụ thể theo từng tiêu chí như sau:


Tiêu chí 

Phân loại

Theo cơ chế thiết lập

Tỷ giá hối đoái có thể được chia thành hai loại chính: tỷ giá hối đoái do thị trường quyết định và tỷ giá hối đoái do nhà nước can thiệp. 


  • Tỷ giá hối đoái do thị trường quyết định là tỷ giá hối đoái được xác định bởi cung và cầu của các tiền tệ trên thị trường tài chính quốc tế. 


  • Tỷ giá hối đoái do nhà nước can thiệp là tỷ giá hối đoái được xác định bởi quyết định của cơ quan quản lý tiền tệ của một quốc gia hoặc một khu vực.

Theo tính linh hoạt

Tỷ giá hối đoái có thể được chia thành ba loại chính: tỷ giá hối đoái cố định, tỷ giá hối đoái biến động và tỷ giá hối đoái bán cố định.


  • Tỷ giá hối đoái cố định là tỷ giá hối đoái được duy trì ở một mức không thay đổi hoặc chỉ thay đổi rất ít trong một khoảng thời gian dài. 


  • Tỷ giá hối đoái biến động là tỷ giá hối đoái được cho phép dao động tự do theo cung và cầu của các tiền tệ trên thị trường. 


  • Tỷ giá hối đoái bán cố định là tỷ giá hối đoái được cho phép dao động trong một biên độ nhất định xung quanh một mức trung tâm do nhà nước quyết định.

Theo thời gian tham chiếu

Tỷ giá hối đoái có thể được chia thành hai loại chính: tỷ giá hối đoái hiện tại và tỷ giá hối đoái kỳ hạn. 


  • Tỷ giá hối đoái hiện tại là tỷ giá hối đoái áp dụng cho các giao dịch thanh toán ngay lập tức hoặc trong vòng hai ngày làm việc. 


  • Tỷ giá hối đoái kỳ hạn là tỷ giá hối đoái áp dụng cho các giao dịch thanh toán ở một thời điểm xác định trong tương lai.

Theo cách tính 

Tỷ giá hối đoái có thể được chia thành hai loại chính: tỷ giá hối đoái trực tiếp và tỷ giá hối đoái gián tiếp


  • Tỷ giá hối đoái trực tiếp là tỷ giá hối đoái biểu thị số lượng tiền tệ nước ngoài có thể mua được bằng một đơn vị tiền tệ nội tệ. 


  • Tỷ giá hối đoái gián tiếp là tỷ giá hối đoái biểu thị số lượng tiền tệ nội tệ có thể mua được bằng một đơn vị tiền tệ nước ngoài.


5. Các loại chế độ tỷ giá hối đoái hiện nay

Chế độ tỷ giá hối đoái là cách mà một quốc gia quản lý tỷ giá hối đoái của nó so với các quốc gia khác. Hiện nay, có ba loại chính của chế độ tỷ giá hối đoái là: chế độ tỷ giá cố định, chế độ tỷ giá nổi và chế độ tỷ giá bình ổn.


  • Chế độ tỷ giá cố định (Fixed Exchange Rate) là khi một quốc gia gắn chặt tỷ giá hối đoái của nó với một tiền tệ hoặc một rổ tiền tệ của một hoặc nhiều quốc gia khác. Mục tiêu của chế độ này là duy trì sự ổn định và dự báo của tỷ giá hối đoái, nhưng điều này cũng yêu cầu ngân hàng trung ương phải can thiệp thường xuyên trên thị trường hối đoái để duy trì mức tỷ giá mong muốn.


  • Chế độ tỷ giá thả nổi (Floating Exchange Rate) là khi một quốc gia để cho tỷ giá hối đoái của nó được xác định bởi cung và cầu trên thị trường hối đoái. Mục tiêu của chế độ này là cho phép tỷ giá hối đoái phản ánh tình hình kinh tế và thương mại của quốc gia, nhưng điều này cũng có thể dẫn đến sự biến động và không chắc chắn của tỷ giá hối đoái.


  • Chế độ tỷ giá bình ổn là khi một quốc gia kết hợp các yếu tố của chế độ tỷ giá cố định và chế độ tỷ giá thả nổi. Một quốc gia có thể cho phép tỷ giá hối đoái của nó dao động trong một biên độ nhất định xung quanh một mức trung tâm hoặc theo một con đường được thiết lập trước, hoặc có thể can thiệp trên thị trường hối đoái khi cần thiết để ngăn chặn những biến động quá lớn. Mục tiêu của chế độ này là duy trì sự linh hoạt và cân bằng của tỷ giá hối đoái.


6. Ý nghĩa và tác động của Tỷ giá hối đoái

Tỷ giá hối đoái có ý nghĩa và tác động lớn đến nền kinh tế, xuất nhập khẩu và thị trường tài chính của một quốc gia. 


Đối với nền kinh tế, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến cân bằng thương mại, cân bằng thanh toán, lạm phát, lãi suất, năng lực cạnh tranh và sự phân bổ nguồn lực. Khi tỷ giá hối đoái biến động, nó sẽ gây ra những thay đổi trong giá cả hàng hóa và dịch vụ trên thị trường quốc tế, ảnh hưởng đến nhu cầu và cung ứng của các nước. Ngoài ra, tỷ giá hối đoái còn liên quan đến các chính sách tiền tệ và tài khóa của chính phủ, ảnh hưởng đến sự ổn định kinh tế và chính trị của một quốc gia.


Đối với xuất nhập khẩu, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Khi tỷ giá hối đoái tăng, nghĩa là tiền tệ của một quốc gia mất giá so với tiền tệ của các quốc gia khác, thì hàng hóa và dịch vụ của quốc gia đó sẽ rẻ hơn so với hàng hóa và dịch vụ của các quốc gia khác. Điều này sẽ khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, góp phần cải thiện cân bằng thương mại. Ngược lại, khi tỷ giá hối đoái giảm, nghĩa là tiền tệ của một quốc gia tăng giá so với tiền tệ của các quốc gia khác, thì hàng hóa và dịch vụ của quốc gia đó sẽ đắt hơn so với hàng hóa và dịch vụ của các quốc gia khác. Điều này sẽ ức chế xuất khẩu và khuyến khích nhập khẩu, gây ra thâm hụt thương mại.


Đối với thị trường tài chính, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến lưu lượng vốn di chuyển qua lại giữa các quốc gia. Khi tỷ giá hối đoái biến động, nó sẽ gây ra những rủi ro và cơ hội cho các nhà đầu tư trong việc chọn lựa các kênh đầu tư. Ngoài ra, tỷ giá hối đoái còn ảnh hưởng đến giá trị của các công cụ tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, chứng khoán phái sinh và các sản phẩm kỳ hạn. Khi tỷ giá hối đoái biến động không thuận lợi cho một quốc gia, nó có thể gây ra những khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế.


7. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái

Có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái, bao gồm:


  • Cung và cầu của tiền tệ: Khi có nhiều người muốn mua một loại tiền tệ, giá trị của nó sẽ tăng so với các loại tiền tệ khác. Ngược lại, khi có nhiều người muốn bán một loại tiền tệ, giá trị của nó sẽ giảm. Cung và cầu của tiền tệ có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau, chẳng hạn như lãi suất, kỳ vọng, hoạt động đầu tư, du lịch và chuyển tiền.


  • Lãi suất: Lãi suất là chi phí vay hoặc lợi nhuận cho vay tiền. Khi lãi suất của một quốc gia cao hơn các quốc gia khác, nó sẽ thu hút các nhà đầu tư muốn kiếm được lợi nhuận cao hơn từ việc gửi tiền hoặc mua trái phiếu. Điều này sẽ làm tăng cầu cho tiền tệ của quốc gia đó và làm tăng giá trị của nó. Ngược lại, khi lãi suất của một quốc gia thấp hơn các quốc gia khác, nó sẽ khiến các nhà đầu tư rút tiền ra hoặc bán trái phiếu để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn ở nơi khác. Điều này sẽ làm giảm cầu cho tiền tệ của quốc gia đó và làm giảm giá trị của nó.


  • Chính sách tiền tệ: Chính sách tiền tệ là những hành động của ngân hàng trung ương để điều chỉnh lượng tiền mặt trong nền kinh tế. Ngân hàng trung ương có thể sử dụng các công cụ như mua bán trái phiếu chính phủ, thay đổi tỷ lệ dự trữ bắt buộc hoặc thay đổi tỷ lệ cho vay qua đêm để thay đổi lượng tiền mặt trong hệ thống ngân hàng. Khi ngân hàng trung ương làm tăng lượng tiền mặt trong nền kinh tế, nó sẽ làm giảm lãi suất và làm yếu đi giá trị của tiền tệ. Khi ngân hàng trung ương làm giảm lượng tiền mặt trong nền kinh tế, nó sẽ làm tăng lãi suất và làm mạnh lên giá trị của tiền tệ.


  •  Chính sách thương mại: Chính sách thương mại là những quyết định của chính phủ liên quan đến việc nhập khẩu và xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ. Chính sách thương mại có thể bao gồm việc áp dụng hoặc miễn thuế quan, cấp phép nhập khẩu hoặc xuất khẩu, thiết lập các hiệp định thương mại tự do hoặc các biện pháp bảo hộ. Chính sách thương mại có thể ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái bằng cách thay đổi cân bằng thương mại của một quốc gia. Khi một quốc gia xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu, nó sẽ tạo ra thặng dư thương mại và làm tăng cầu cho tiền tệ của nó. Khi một quốc gia nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu, nó sẽ tạo ra thâm hụt thương mại và làm giảm cầu cho tiền tệ của nó.


  • Tình hình kinh tế và chính trị: Tình hình kinh tế và chính trị của một quốc gia cũng có thể ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái bằng cách ảnh hưởng đến kỳ vọng và lòng tin của các nhà đầu tư. Khi một quốc gia có tăng trưởng kinh tế cao, ổn định chính trị, an ninh xã hội và quan hệ quốc tế tốt, nó sẽ thu hút các nhà đầu tư muốn đầu tư vào nền kinh tế của nó. Điều này sẽ làm tăng cầu cho tiền tệ của quốc gia đó và làm tăng giá trị của nó. Ngược lại, khi một quốc gia có suy thoái kinh tế, bất ổn chính trị, xung đột xã hội và quan hệ quốc tế xấu, nó sẽ khiến các nhà đầu tư lo ngại về rủi ro và muốn rút tiền ra khỏi nền kinh tế của nó. Điều này sẽ làm giảm cầu cho tiền tệ của quốc gia đó và làm giảm giá trị của nó.


8. Lời kết

Tỷ giá hối đoái đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu và ảnh hưởng đến hàng ngàn tỷ đô la giao dịch hàng ngày. Qua các khía cạnh về nền kinh tế, xuất nhập khẩu và thị trường tài chính, chúng ta có thể thấy ý nghĩa và tác động mạnh mẽ của tỷ giá hối đoái. 


Tỷ giá hối đoái không chỉ đơn thuần là con số thể hiện giá trị của đơn vị tiền tệ, mà còn phản ánh sự tương quan giữa các quốc gia, cung cầu tiền tệ và các yếu tố kinh tế và chính trị. Việc hiểu và đánh giá chính xác tỷ giá hối đoái là cần thiết để quản lý rủi ro, ra quyết định đầu tư và thực hiện giao dịch trong môi trường toàn cầu ngày càng phức tạp.


! Cảnh báo rủi ro: Xin lưu ý rằng bất cứ hình thức đầu tư nào đều liên quan đến rủi ro, bao gồm rủi ro mất một phần hoặctoàn bộ vốn đầu tư. Bạn có thể nhấp vào Tuyên bố công bố rủi ro của Mitrade để tìm hiểu rõ hơn về rủi ro trong giao dịch.


Trước khi đưa ra quyết định giao dịch, bạn cần trang bị đầy đủ kiến thức cơ bản, nắm đầy đủ thông tin về xu hướng thị trường, biết rõ về rủi ro và chi phí tiềm ẩn, thận trọng cân nhắc đối tượng đầu tư, mức độ kinh nghiệm, khẩu vị rủi ro và xin tư vấn chuyên môn nếu cần.


Ngoài ra, nội dung của bài viết này chỉ là ý kiến cá nhân của tác giả, không nhất thiết có ý nghĩa tư vấn đầu tư. Nội dung của bài viết này chỉ mang tính tham khảo và độc giả không nên sử dụng bài viết này như bất kỳ cơ sở đầu tư nào. 


Nhà đầu tư không nên sử dụng thông tin này để thay thế phán quyết độc lập hoặc chỉ đưa ra quyết định dựa trên thông tin này. Nó không cấu thành bất kỳ hoạt động giao dịch nào và cũng không đảm bảo bất kỳ lợi nhuận nào trong giao dịch. 


Nếu bạn có thắc mắc gì về số liệu, thông tin, phần nội dung liên quan đến Mitrade trong bài, vui lòng liên hệ chúng tôi qua email: insights@mitrade.com. Nhóm Mitrade sẽ kiểm duyệt lại nội dung một cách kỹ lưỡng để tiếp tục nâng cao chất lượng của bài viết.


Ad